70 tysięcy Polaków straci pracę, firmy szykują zwolnienia...
Ten tytuł obiegł Polskę 1 października 2008 r.
Jak ustalił "Dziennik Polska", na pierwszą połowę 2009 roku 147 firm zapowiedziało redukcję zatrudnienia łącznie o 10 tys. osób... Restrukturyzacja to słowo, które budzi strach wśród pracowników, związków zawodowych, kierownictwa…, bo pod hasłem tym grupy te widzą głównie zwolnienia i bezrobocie.
I nie ma się co dziwić, gdyż główne polskie doświadczenia w obszarze restrukturyzacji to przede wszystkim słynne restrukturyzacje zatrudnienia, które pociągały za sobą masowe zwolnienia po okresie „gospodarki socjalistycznej” oraz restrukturyzacje naprawcze mające na celu ratowanie bankrutów!
Tymczasem restrukturyzacja oznacza nowoczesne zmiany dokonywane w przedsiębiorstwie, mające na celu poprawę struktury organizacyjnej i zasad funkcjonowania.
Pytanie, czy w zmieniającym się otoczeniu można rozwijać przedsiębiorstwo bez restrukturyzacji?
Badania wskazują, że restrukturyzacje wpisane są w proces rozwojowy przedsiębiorstw. Trudno sobie wyobrazić zaniechanie prac nad zmianą struktury portfolio produktów (restrukturyzacja produktowa), poprawą wydajności majątku produkcyjnego (restrukturyzacja majątkowa), czy dostosowaniem struktur wewnętrznych przedsiębiorstwa umożliwiających realizację strategii (restrukturyzacja organizacyjna).
Dużym impulsem do podjęcia działań restrukturyzacyjnych są czynniki zewnętrzne takie jak: spowolnienie gospodarcze, spadek koniunktury, zmiany technologiczne w branży, czy nadprodukcja doprowadzająca do wojen cenowych.
Symptomy kryzysu w przedsiębiorstwach są zawsze podobne: spadek zamówień, zmiana częstotliwości dostaw, presja klientów na obniżki cen na skutek rosnącej konkurencji na rynku…, zaś ich skutki łatwo odnaleźć w dokumentach finansowych.
W praktyce, spadek aktywności bardzo szybko przekłada się na pogorszenie wyników finansowych przedsiębiorstwa. Szybka i trafna analiza oraz diagnoza sytuacji ekonomicznej firmy umożliwia zidentyfikowanie źródeł problemów i podjęcie działań zaradczych na czas. Zbyt długie odwlekanie tych działań może mieć fatalne skutki dla przedsiębiorstwa.
Prawidłowa analiza rachunku zysków i strat, bilansu oraz rachunku przepływów pieniężnych pozwala na ocenę sytuacji i umożliwia wypracowanie różnych scenariuszy rozwoju sytuacji rynkowej i jej wpływu na przyszłą sytuację finansową oraz majątkową firmy. Narzędziem pomocnym w ocenie skutków „nic nie robienia” jest analiza symulacyjna, która wskazuje, gdzie istnieją największe możliwości „obrony” krótko- i długoterminowych wyników. „Pod cyframi” kryją się obszary, których restrukturyzacja może przyczynić się przynajmniej do częściowej „ochrony” wyników finansowych.
W praktyce, wybór obszarów restrukturyzacyjnych nie jest łatwy. Menedżerowie muszą wziąć pod uwagę szereg czynników, które w perspektywie krótkoterminowej mogą dać dobre efekty finansowe, jednak w dłuższej perspektywie mogą okazać się tragiczne w skutkach.
Przykład 1. Zakład produkcyjny w ramach restrukturyzacji kosztowej rozwiązał dział badawczo-rozwojowy, zwalniając wykwalifikowaną kadrę. W konsekwencji, projekty rozwoju produktów nowej generacji zostały zatrzymane. Po 2 latach firma ogłosiła upadłość, zaś jej główny konkurent wprowadził nowe produkty dzięki przejęciu kluczowych osób z rozwiązanego działu badawczo-rozwojowego…
Przykład 2. W ramach restrukturyzacji kosztowej firma handlowa zwolniła nowo zatrudnionych i przeszkolonych pracowników działu marketingu i sprzedaży, gdyż kryterium zwolnienia była długość stażu pracy. W konsekwencji, pracownicy z długim stażem zachowali swoje stanowiska, zaś firma pozostała praktycznie bez budowanego w bólach działu marketingu i sprzedaży. Czy przetrwa?
Restrukturyzacja finansowa obejmuje szereg działań w sferze materialnej, organizacyjnej, planistycznej i zarządzania finansami, doprowadzając do zwiększenia efektywności finansowej firmy. Wprowadzenie jej w odpowiednim czasie i właściwe przeprowadzenie może nie tylko uratować firmę, ale również pozwolić jej na wykorzystanie szans rynkowych w czasie kryzysu.
Tadeusz Woźniak - Dyrektor Generalny Francuskiego Instytutu Gospodarki Polska
październik 2008